Meerwaardebelasting: wat u moet weten over erven en schenken

Sinds begin 2026 geldt een meerwaardebelasting op financiële activa. Wie effecten, goud of crypto verkoopt of bijvoorbeeld een tak23-levensverzekeringscontract bij leven afkoopt, betaalt 10 procent belasting op de gerealiseerde winst, na aftrek van een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per persoon.

Voor aandeelhouders van een kmo is er een apart regime. Wie minstens 20 procent van de aandelen bezit, geniet bij verkoop ervan op de meerwaarde van lagere progressieve tarieven en een vrijstelling tot 1 miljoen euro.

Bij een schenking of erfenis betaalt een begiftigde of erfgenaam geen prijs voor de ontvangen activa. ‘Bij die overdrachten is er geen meerwaardebelasting van toepassing. Maar dat betekent niet dat de opgebouwde meerwaarde verdwijnt’, zegt Dirk Denies, senior wealth planner bij ABN AMRO MeesPierson.

De fiscale aanschaffingswaarde bij de schenker of erflater schuift gewoon door en daarmee ook de latente belastingclaim. ‘Verkoopt u later de geschonken of geërfde activa, dan telt de waarde op 1 januari 2026 — of de latere aankoopprijs - als vertrekpunt voor de berekening van de meerwaarde.’

Een voorbeeld maakt dat duidelijk. U koopt vandaag een aandelenpakket voor 100.000 euro en schenkt het aan uw kind wanneer de aandelen 120.000 euro waard zijn. Verkoopt het kind het pakket later voor 150.000 euro, dan wordt de belasting berekend op een meerwaarde van 50.000 euro, en niet op 30.000 euro.

Bij een overlijden met meerdere erfgenamen, die samen een aandelenpakket erven, is er nog een extra aandachtspunt. ‘Als ze binnen de drie jaar na het overlijden beslissen om de geërfde effectenrekening te verdelen (en dus uit de onverdeeldheid treden), triggert dat geen meerwaardebelasting, maar schuift ook hier de historische aankoopprijs mee door’, vertelt Dirk.

‘Bij het uit onverdeeldheid treden ná drie jaar is er mogelijk wel meerwaardebelasting verschuldigd. Gezien de complexiteit en het persoonlijke karakter van deze regels, is een grondige analyse van uw situatie essentieel.’

Soms schenken ouders met voorbehoud van vruchtgebruik. Zij behouden dan de inkomsten uit de portefeuille, zoals coupons en dividenden, terwijl de kinderen de blote eigendom krijgen. Zodra de kinderen blote eigenaar worden, rust de verantwoordelijkheid voor de meerwaardebelasting bij hen.

Dat kan een aandachtspunt worden wanneer gekozen wordt voor een opt-out, waarbij de belasting niet automatisch door de bank wordt ingehouden maar via de belastingaangifte wordt afgerekend. ‘Dan komt de factuur rechtstreeks bij de kinderen terecht. Zij moeten er dus over waken dat ze voldoende liquiditeiten hebben’, zegt Dirk.

Veel ondernemers schenken tijdens hun leven aandelen van hun kmo aan hun kinderen, vaak onder een gunstregime. Maar door die schenking kan het aandelenbelang van elk kind onder de drempel van 20% dalen. En dat heeft gevolgen.

Een ouder met 50% van de aandelen valt bij een verkoop onder het voordelige regime. Maar wanneer die participatie verdeeld wordt over drie kinderen, bezit elk kind nog slechts ongeveer 16,7%. Bij een latere verkoop vallen zij dan terug op het standaardtarief van 10% en de veel lagere vrijstelling van 10.000 euro.

‘De meerwaardebelasting raakt dus rechtstreeks aan vermogensplanning. Een doordachte aanpak, ondersteund door gespecialiseerde begeleiding, helpt om fiscale valkuilen te vermijden en uw vermogen optimaal over te dragen naar de volgende generatie,’ besluit Dirk.